با افزایش بیسابقه دمای هوا در تابستان، خطر ابتلا به گرما زدگی بیش از هر زمان دیگری سلامت شهروندان را تهدید میکند. گرمازدگی تنها یک کسالت ساده نیست، بلکه یک وضعیت اورژانسی پزشکی است که در صورت عدم رسیدگی سریع، میتواند ظرف چند دقیقه به عوارض جبرانناپذیر یا حتی مرگ منجر شود. در این گزارش، ضمن بررسی علائم هشداردهنده گرمازدگی، راهکارهای عملی برای مقابله با موج گرما و محافظت از گروههای پرخطر را مرور میکنیم.
با افزایش دمای هوا در تابستان و افزایش مراجعه به اورژانس به دلیل گرمای شدید، کارشناسان بر آگاهی از خطرات گرمازدگی، علائم، بیماریهای مرتبط با گرما و راههای پیشگیری تأکید میکنند.
به نوشته سیانان، گرما زدگی یک وضعیت اورژانسی پزشکی است که باید بلافاصله درمان شود، زیرا ممکن است در مدتی کوتاه به مرگ منجر شود.
چرا گرما زدگی یک وضعیت اورژانسی است؟
بدن انسان بهطور طبیعی دمای خود را تنظیم میکند، اما در گرمازدگی این سازوکار از کار میافتد و دمای بدن بهسرعت افزایش پیدا میکند و فرد دیگر قادر به خنک کردن بدنش نیست. دمای داخلی بدن ممکن است ظرف ۱۰ تا ۱۵ دقیقه به ۴۱ درجه سانتیگراد یا بیشتر برسد.
علائم گرما زدگی را بشناسید و جدی بگیرید
ازجمله علائم گرمازدگی میتوان به گیجی، سرگیجه، احساس ضعف، اختلال در تکلم، از دست دادن هوشیاری، تشنج و ضربان قلب غیرعادی اشاره کرد.
در صورت مشاهده این علائم، فرد باید فوراً به بیمارستان منتقل شود
توصیه میشود بهمحض مشاهده فرد دچار علائم گرما زدگی، بلافاصله با اورژانس تماس گرفته شود و تا زمان رسیدن امدادگران، باید فرد را به محل خنک و سایه منتقل کرد، کمپرس سرد یا کیسه یخ روی گردن، زیر بغل و کشاله ران او قرار داد، لباسهایش را با آب سرد خیس کرد و تا رسیدن نیروهای امدادی او را تنها نگذاشت.
تفاوت بیرمقی ناشی از گرما با گرما زدگی
پیش از بروز گرما زدگی، ممکن است فرد دچار بیرمقی ناشی از گرما شود. علائم این وضعیت به شکل تهوع، خستگی، سرگیجه، سردرد، تعریق شدید و پوست سرد و مرطوب بروز میکند.
در چنین شرایطی، باید فرد هرچه سریعتر به محیطی خنک منتقل شود، لباسهایش را شل و آزاد کند و در صورت امکان، دوش آب سرد بگیرد یا با استفاده از پارچه خیس، بدنش را خنک کند. اگر علائم تشدید شد، فرد دچار غش یا استفراغ شد یا پس از یک ساعت بهبود پیدا نکرد، باید کمک پزشکی گرفت.
گرفتگی عضلات ناشی از گرما نیز ممکن است هنگام فعالیت بدنی در هوای گرم رخ دهد. در این حالت، فرد باید فعالیت را متوقف کند و آب یا محلولهای حاوی الکترولیت بنوشد.
گرمای شدید علاوه بر افزایش مستقیم دمای بدن، میتواند بیماریهای زمینهای را نیز تشدید کند. گرما به قلب، ریهها و کلیهها فشار وارد میکند و پژوهشها نشان میدهد بیماریهای قلبیعروقی در حدود یکچهارم مرگهای مرتبط با گرما نقش مستقیم یا غیرمستقیم دارند.
همچنین، گرمای شدید میتواند خطرات ناشی از بیماریهای مزمن ازجمله دیابت و برخی اختلالهای سلامت روان را افزایش دهد.
چه کسانی در معرض خطر بیشتر هستند؟
سه گروه بیش از دیگران در معرض آسیب ناشی از گرما قرار دارند. گروه نخست، کودکان خردسال و سالمندان را شامل میشود، زیرا توانایی بدن آنها برای تنظیم دما کمتر است. کودکان ممکن است نتوانند علائم را بیان کنند و هر دو گروه بیشتر در معرض کمآبی قرار دارند.
گروه دوم، افراد مبتلا به بیماریهای مزمناند. برخی داروها توانایی بدن برای سازگاری با تغییرات دما را کاهش میدهند و گرمای شدید نیز فشار بیشتری به اندامها میآورد و بیماریهای زمینهای را تشدید میکند.
گروه سوم به دلیل شغل یا شرایط اقتصادی بیشتر در معرض گرما قرار دارند، ازجمله کسانی که در فضای باز کار میکنند، افراد بیخانمان یا کسانی که به محیطهای خنک و مجهز به تهویه مناسب دسترسی ندارند.
نکات ایمنی برای روزهای موج گرما
به افراد آسیبپذیر توصیه میشود هنگام صدور هشدارهای گرمای شدید، مدت حضور در فضای باز را در ساعات گرم روز محدود کنند و فعالیت بدنی را به ساعات اولیه صبح یا عصر موکول کنند. در صورت حضور در فضای باز نیز باید تا حد امکان در سایه بمانند و مایعات کافی بنوشند.
همچنین، اطرافیان این افراد باید مدت حضور آنها در هوای گرم را زیر نظر داشته باشند و مراقب بروز علائم هشداردهنده باشند.
کودکان، سالمندان و حیوانات خانگی نباید حتی مدت کوتاه تنها در خودرو رها شوند، زیرا دمای داخل خودرو بهسرعت افزایش پیدا میکند و میتواند مرگبار باشد.
افرادی که ناچارند در فضای باز کار کنند باید آب کافی بنوشند، از وسایل محافظت در برابر آفتاب استفاده کنند تا حد امکان در سایه باشند و در زمان استراحت از محیطهای دارای تهویه استفاده کنند.
افراد بیخانمان یا کسانی که به محیطهای خنک دسترسی ندارند هنگام موج گرما باید از مراکز خنک و پناهگاههای موقت استفاده کنند.
