نسخه طلایی برای شهرنشینان خسته از استرس
پژوهش جدید دانشگاههای استنفورد و لیدن نشان میدهد که قرار گرفتن در فضای سبز و درختها، حتی به مدت کوتاه، از نشستن در پارک تا قدم زدن زیر درختان خیابان، استرس را کاهش میدهد، خلقوخو را بهبود میبخشد و توان روانی را تقویت میکند.
این یافتهها زنگ بیدارباشی برای برنامهریزان شهری و ساکنان شهرهاست، چراکه طبیعت، حتی در کوچکترین مقیاس، دارویی بی هزینه برای ذهنهای خسته است.
قرار گرفتن در معرض نور طبیعی و درختها، بهویژه در ساعات اولیه صبح، یکی از مؤثرترین راهها برای هماهنگسازی ریتم شبانهروزی بدن است. این هماهنگی کمک میکند تا افراد شبها راحتتر به خواب بروند و صبحها با انرژی بیشتری بیدار شوند.
علاوه بر آن، نور خورشید محرک اصلی تولید ویتامین دی در بدن است، ویتامینی که نهتنها استخوانها را تقویت میکند، نقش مهمی هم در تقویت عملکرد سیستم ایمنی و تعادل روانی دارد.
پژوهش تازه دانشگاه استنفورد آمریکا و دانشگاه لیدن هلند نشان میدهد که ساکنان شهرهای بزرگ تنها با ۱۵ دقیقه حضور در طبیعت و کنار درختها از مزایای قابلتوجهی برای سلامت روان خود بهرهمند میشوند. این مواجهه کوتاه با فضای سبز، چه در قالب نشستن در پارک و چه قدم زدن در کنار درختان خیابان، وضعیت روحی را به طرز محسوسی بهبود میبخشد.
دکتر آن گری، نویسنده ارشد این تحقیق و مسئول پروژه سرمایه طبیعی دانشگاه استنفورد، تأکید میکند که ارتباط میان طبیعت و سلامت روان مدتهاست شناختهشده، اما بیشتر مطالعات پیشین نتوانستهاند به شکل دقیق علت و معلول این رابطه را مشخص کنند یا تأثیر شکلهای مختلف طبیعت را از یکدیگر تفکیک کنند. به گفته او، یافتههای جدید تلاشی مهم در جهت پر کردن این خلأ تحقیقاتی است.
گروه تحقیقاتی به رهبری دکتر آن گری، با تحلیل دادههای ۷۸ مطالعه میدانی و بررسی نزدیک به پنج هزار و ۹۰۰ شرکتکننده، به این نتیجه رسید که تمامی اشکال طبیعت شهری، از پارک گرفته تا فضای سبز کنار خیابان و درختها، در بهبود روحیه و کاهش اضطراب نقش دارند؛ همچنین فضاهای جنگلی درونشهری بیشترین اثر را در کاهش افسردگی و افزایش آرامش روان داشتند.
گری در گفتگو با نیویورکپست توضیح داد که پارکها و فضاهای جنگلی داخل شهر نهتنها مشکلات سلامت روان را کاهش میدهند، اثرات مثبت دیگری هم به همراه دارند.
او تأکید کرد که این به معنای بیتأثیر بودن درختان خیابانی نیست، بلکه بررسیها نشان دادهاند آنها نیز در تمامی شاخصهای سلامت روان نقش مؤثری دارند. در همین راستا، شهردار نیویورک، شهری با بیش از هفت میلیون درخت، در تلاش است پوشش سبز این شهر را تا سال ۲۰۳۵ از ۲۲ درصد به ۳۰ درصد برساند.
اریک آدامز، شهردار وقت نیویورک، سال گذشته در مراسم آغاز رسمی برنامه احداث پارکهای جنگلی شهری نیویورک اعلام کرد که درختان تنها عناصر تزئینی نیستند، بلکه با تصفیه و خنک کردن هوا، زیباسازی فضاهای عمومی، جذب آب باران و ارتقای سلامت روان نقشی اساسی در کیفیت زندگی شهرنشینان ایفا میکنند.
پژوهش جدید دانشگاه استنفورد هم تأکید میکند که برای بهره بردن از این فواید نیازی به فعالیت بدنی شدید نیست. حضور در فضای سبز، حتی برای استراحت یا نفس تازه کردن، انرژی و هوشیاری را افزایش میدهد.
دکتر روی رِمِه، پژوهشگر دانشگاه لیدن، میگوید: «یافتههای ما نشان میدهد که حتی کمتر از ۱۵ دقیقه مواجهه با طبیعت هم تأثیر روانی قابلتوجهی دارد و اگر این زمان به بیش از ۴۵ دقیقه برسد، کاهش استرس و افزایش شادابی چشمگیرتر میشود.»
طبق نتایج این پژوهش که در مجله «شهرهای طبیعت» منتشر شد، جوانان بیشترین بهره را خواهند برد، زیرا بسیاری از مشکلات روانی پس از ۲۵ سالگی شکل میگیرند. پژوهشگران همچنین تأکید میکنند که برای بهرهمندی از طبیعت لزوماً به پارکهای بسیار بزرگ نیازی نیست و برنامهریزان شهری میتوانند بر احداث پارکهای کوچک، درختان خیابانی بیشتر، فضای سبز محدود و حتی مراقبه با راهنما در پارکها متمرکز شوند تا بر سلامت روان شهروندان تأثیر مثبت بگذارند.
