بربادرفته (پویا آریان‌‌پور)

پویا آریان‌‌پور

نمایشگاه فردی

۱۶ اردیبهشت تا ۲۰ خرداد ۱۴۰۱

«استودیو پویا آریان‌پور» با همکاری «پروژه‌های هنری مریم مجد» و «گالری دستان» برگزاری نمایش «بربادرفته» از پویا آریان‌‌پور را با کیوریتوری مریم مجد در کارخانه‌ی قند کهریزک اعلام می‌کنند. این نمایش روز جمعه، شانزدهم اردیبهشت ۱۴۰۱ افتتاح می‌شود و تا ۲۰ خرداد ادامه خواهد داشت.

«بربادرفته» یک پروژه‌ی بزرگ چیدمان از پویا آریان‌پور است که در سال ۱۳۹۶ به جریان افتاد و اکنون پس از حدود پنج سال به نمایش درآمده است. مکان این نمایش کارخانه‌ی قند کهریزک است که نخستین کارخانه‌ی قند ایران و خاورمیانه و از کهن‌ترین آثار معماری صنعتی ایران به شمار می‌آید. این مکان از ابتدا، جزئی جدانشدنی از پروژه بوده و در الهامات اولیه و رویکرد مفهومی آن نقشی مهم و عمیق ایفا کرده است.

به گفته‌ی مریم مجد، کیوریتور نمایش، «بربادرفته شامل سه بخش است که در کنار هم تجربه‌ای یگانه را شکل می‌دهد: «آویخته در باد»، «شیء به‌جا‌مانده» و گزیده‌ای از طراحی‌ها و منابع الهام پویا آریان‌پور که نمایانگر مسیر ذهنی او هستند. این مجموعه ازنظر دیداری و مفهومی بر چیزی دلالت دارد که در فضا از بین رفته است. موج زیبا، اما از‌دست‌رفته‌ی شیئی معلق که ارجاعی مستقیم به ما و زندگی‌مان دارد (آویخته ‌در ‌باد) در کنار امری مادی که ماهیت نزاع در خود دارد (شیء به‌جا‌مانده) ارجاعی زیباشناختی به موقعیت ناکامل، دوگانه و در‌عین‌حال، ناپایدار کسانی است که در این جغرافیا در برهه‌ی مشخصی از تاریخ زیسته و چکیده‌ی تمام وقفه‌های تاریخی را در هستی‌شان تجربه کرده‌اند.»

«بربادرفته» با مطالعات پویا آریان‌پور روی پرچم‌ها آغاز شد، به‌خصوص پرچم‌های تیره‌رنگی که در مراسم مذهبی و مراسم بزرگداشت استفاده می‌شوند. او از وجوه مختلف این پرچم‌ها در کار خود الهام گرفته است: حضور پررنگ آن‌ها در فضای شهری، قرارگیری‌شان بر تیرهای بلند و البته حرکتی که در اثر وزش باد در آن‌ها به وجود می‌آید.

آریان‌پور از اواسط دهه‌ی ۱۳۸۰ به خلق مجسمه‌های بزرگ آینه‌کاری پرداخته است که صورتی بسط یافته و سه‌بعدی از نقاشی‌ها و طراحی‌هایش به شمار می‌آیند. رویکردها و تکنیک‌های آینه‌کاری منحصربه‌فرد او در اثر سال‌ها مطالعه‌ی دقیق، آزمایش و تجربه شکل‌گرفته و توسعه‌یافته‌اند.

آریان‌پور با درهم آمیختن مطالعات، طراحی‌ها و ایده‌های اولیه‌اش با شیوه‌ی ویژه‌ی آینه‌کاری خود ساختاری عظیم را در قالب بیست‌وهفت مجسمه‌ی بزرگ ساخته است که به یکدیگر متصل می‌شوند و موجودیتی یکپارچه را به وجود می‌آورند. این چیدمان عظیم، با عنوان «آویخته ‌در ‌باد»، در فضایی بزرگ با سقفی در حدود ۱۹ متر و در وضعیتی معلق نصب‌شده است، چنان‌که از هر طرف مخاطب را احاطه می‌کند. در بیشتر قطعات آینه‌کاری ظریف این چیدمان از رنگ‌های تیره استفاده‌شده که یادآور پرچم‌های سیاهی است که در محیط اطرافمان می‌بینیم. «آویخته‌ در ‌باد» تجربه‌ای حسی از یک حضور معلق را به وجود آورده و بازی‌های نور و سایه در آینه‌کاری‌های ظریف آن نیز برشدت این حضور افزوده‌اند.

جزء دیگر «بربادرفته» یک مجسمه‌ی فلزی است با ابعاد تقریبی ۹ در ۲ متر که از ۴ قطعه تشکیل‌شده است. این مجسمه، با عنوان «شیء به‌جامانده»، هم‌زمان که یادآور تصویر یک اسلحه‌‌ی بدوی یا ابزار شکنجه‌‌ی باستانی است به ستون فقرات یک حیوان پستاندار بزرگ نیز شباهت زیادی دارد. این سازه‌ی آهنیِ خود ایستا دندانه‌ها و لبه‌هایی تیز دارد و سطوح آن تا حد زیادی به‌صورت پرداخت‌نشده و زنگ‌زده حفظ‌شده‌ است. این مجسمه تجربه‌ای بسیار مادی و جسمانی را به وجود می‌آورد؛ بر‌خلاف «آویخته‌ در ‌باد» که خود را به بیننده تحمیل می‌کند، «شیء به‌جامانده» در فاصله‌ی کمی با مخاطب قرارگرفته است و او را به لمس و تجربه‌ی مستقیم دعوت می‌کند.

بخش دیگر نمایش مجموعه‌ای است از طراحی‌های اولیه‌ی «بربادرفته» به همراه بریده‌ها، عکس‌ها و متن‌هایی که پویا آریان‌پور به‌مرورزمان به‌عنوان نوعی «نقشه‌ی ذهنی» از مسیر الهام و خلاقیت خود جمع‌آوری کرده است. چنان‌که او خود اذعان دارد: «مسیر فکری یک اثر یکتا می‌تواند از سرچشمه‌هایی مختلف نشئت‌گرفته باشد. در کارهای من، بسیاری از فرم‌ها و عناصر تصویری یا محتوایی متأثر از منابع دیداری، نوشتاری و فکری متنوعی بوده ‌است. از گذشته عادت داشته‌ام این منابع را در محیط استودیو و جلوی چشمانم قرار دهم، گویی قصد داشتم که مبادا آن قصه‌ها را فراموش کنم.»

کارخانه‌ی قند کهریزک که محل نمایش «بربادرفته» است، خود بخشی جدانشدنی از این پروژه است، به‌طوری‌که درروند کار و توسعه‌ی مفهومی ایده‌ها نقشی الهام‌بخش بازی کرده است. گذر و دگرگونی این کارخانه طی بیش از صدسال، از‌کار‌افتادنش و وضعیت فعلی نیمه مخروبه‌ی آن نمادهایی تمام‌کمال از «تجربه‌ی ایرانی» و ناپایداری تاریخی این منطقه، خصوصاً در یک قرن اخیر، محسوب می‌شوند.

هریک از اجزای این پروژه همانند تکه‌های یک پازل کنار هم قرار می‌گیرند تا تصویری خودنگارانه را از هنرمند و زندگی‌اش به نمایش بگذارند. پویا آریان‌پور هنرمندی است که زندگی و فعالیتش عمیقاً به‌واسطه‌ی انقلاب، جنگ، دگرگونی‌های اساسی در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دستخوش تغییرات بسیاری شده است و امید‌ها و رؤیاهای نسل او همواره با تهدید دائم گره‌خورده، رشد کرده و شکوفا شده است. درنتیجه، یک بخش مهم این پروژه، به همراه فرایندها و فعالیت‌هایی که به آن انجامیده است، احساس مشخصی از انزوا، استقلال فکری و اجرایی را تداعی می‌کند که در کارگاه به‌منزله‌ی محیطی مستقل تبلوریافته است؛ احساساتی که به‌جای ایجاد محدودیت، پروژه را ازنظر مقیاس و اندازه بزرگ‌تر کرده است.

«بربادرفته» نه‌تنها به گذرا و فانی بودن زندگی در بستری که همواره در حال تغییر است اشاره می‌کند، بلکه کنایه‌هایی به موقعیتی بزرگ‌تر نیز دارد: نگاه کرخت‌شده و از‌حال‌رفته که نظاره‌گر همین فرایندهاست و بدون میل، توان و اراده در مقابل سیل حوادث و دگرگونی‌ها، مصرانه پیگیر یافتن کمال و زیبایی، اثرگذاری و گسترش است.

پویا آریان‌پور (م. ۱۳۵۰، تهران) هنرمند، مدرس دانشگاه و ساکن تهران است. او یکی از هنرمندان پیشروی نسل خود است که در عین خلق مجموعه‌ای گسترده از آثار هنری، طی فعالیت‌های آموزشی و پروژه‌های گروهی خود، گفتمانی پُرثمر و تأثیری عمیق را به وجود آورده است. آثار او تاکنون به‌طور گسترده هم در ایران هم در دوسالانه‌ها، نمایشگاه‌ها، آرت فرها و نهادهای بین‌المللی به نمایش درآمده است.

کارخانه‌ی تاریخی قند

تهران| کهریزک | جاده قدیم تهران قم | بعد از مترو کهریزک |حدفاصل خیابان کشاورز و خیابان شهدای مخابرات

شماره تماس: ۸۸۸۰۳۳۵۶-۰۲۱

سلیس نیوز

آیتم های مشابه

همیشه (شیرین اتحادیه)

مدیر

نقطه‌ی گریز (حمیدرضا پژ‌مان)

مدیر

نهفته‌گی (مهشید روشن تبار)

مدیر

دیدگاهی بنویسید

20 − 6 =