درباره مانی مهرزاد و موفقیت اخیرش در آرت روولوشن تایپه

مانی مهرزاد

تعادل میان مضمون و وجوه تزئینی

به نظر می‌رسد که هدف مانی مهرزاد در مجموعه «۲۰۲۰» که اخیراً در رخداد آرت روولوشن تایپه حضورداشته و برنده جایزه ویژه رئیس این رخداد شده، برقراری تعادل میان مضمون و وجوه تزئینی آثار است.

آنچه پیش از هر چیز در مجموعه «۲۰۲۰» به چشم می‌خورد، حرکات دوار و چرخش‌هایی است که با عناصر بصری ظریف و خطوط نازک و نرم خلق‌شده و به همین واسطه وجه تزئینی آثار را تقویت کرده و تماشایشان را برای بیننده با لذت بصری همراه می‌کند؛ اما مجموعه «۲۰۲۰» با نوشته‌ای همراه است و هنرمند کوشیده تا با لحنی کم‌وبیش پراحساس علت خلق مجموعه را توضیح دهد.

بنا بر آنچه مانی مهرزاد نوشته، خاستگاه خلق مجموعه حاضر همه‌گیری کووید ۱۹ در سال ۲۰۲۰ و فوت دو نفر از نزدیکان هنرمند در این‌همه گیری مرگ‌بار بوده است. به گفته هنرمند در نوشته مجموعه، سلسله‌ای از احساسات مختلف و گاه متناقض که ناشی از فوت تلخ مادرش بر اثر بیماری بوده، خاستگاه خلق این دوره کاری شده است. به گفته مهرزاد علت نام‌گذاری مجموعه با عنوان «۲۰۲۰» هم ارجاع به سالی بوده که هنرمند آن را با این جملات وصف می‌کند: «۲۰۲۰ برای من سال دیو است، سال سیاه است، سال درد و اشک و حسرت!»؛ اما پیش از آنکه بتوان بر مبنای آنچه هنرمند نوشته و آنچه در آثارش نمایش داده، مجموعه «۲۰۲۰» را قضاوت کرد، مرور خاستگاه‌های هنرمند هم کمک خواهد کرد.

مانی مهرزاد
هدف مانی مهرزاد برقراری تعادل میان مضمون و وجوه تزئینی آثار است.

مانی مهرزاد کارشناسی مرمت و احیای بناهای تاریخی دارد و مدرک کارشناسی ارشد را نیز در رشته گرافیک دریافت کرده است؛ اما آنچه به کار ما می‌آید احتمالاً پایان‌نامه کارشناسی ارشد اوست؛ تصویرگری حماسی برای کودکان بر اساس نگارگری تیموری و صفوی (شاهنامه بایسنقری و شاه‌طهماسب).

دانستن این موضوع شاید از این نظر اهمیت داشته باشد که ما را در شناخت خاستگاه بصری آثار یاری می‌کند؛ جایی که به نظر می‌رسد او با تصویر کردن عناصر بصری کوچک و ظریفی که یادآور پیکره‌ها در نگارگری ایرانی هستند، فضای بصری آثارش را شکل می‌دهد. همین عناصر بصری ظریف از دو جنبه اهمیت دارند؛ پیش‌تر آنکه ظرافتشان برای بیننده خوشایند است و از این منظر فضای عمومی آثار را دوست‌داشتنی می‌کند و جنبه دوم اینکه جنبه‌ای تغزلی از مرگ را بازآفرینی می‌کند. پس‌زمینه آثار مجموعه کم‌وبیش ساده است.

هرچند در آثار حاضر در رخداد آرت روولوشن می‌توان منظره‌ای را نیز دید که با طیف رنگ‌های سرد خلق‌شده است. پس‌زمینه کم‌وبیش عمق ندارد و بیشتر به سطحی ساده شبیه است. اهمیت این پس‌زمینه از این نظر است که نگاه را متوجه پیش‌زمینه می‌کند؛ طوری که بیننده تقریباً بلافاصله عناصر پیکرمانند را می‌بیند. رویکرد هنرمند در مورد پیش‌زمینه و نسب آن با پس‌زمینه دو حالت دارد؛ عمده آثار بر روی پس‌زمینه‌ای از رنگ گرم خلق‌شده‌اند.

در اثر سه لتی مهرزاد که برگزیده رخداد آرت روولوشن هم شده، عناصر پیکرمانند به دورنگ سفید و مشکی نقاشی شده‌اند که تصور خیر و شر را که در قالب عناصر روشن و تیره تصویر شده‌اند، تقویت می‌کند.

در این آثار عناصر بصری پیکرمانند پیش‌زمینه به شکل فشرده و در قالب ترکیب‌بندی‌های دوار تصویر شده و بخش عمده فضای بصری را اشغال می‌کند. بیرق‌ها، نیزه‌ها و عناصری به شکل حیوانات چیزی شبیه جنگ را تداعی می‌کنند. روشنی پس‌زمینه و تضاد رنگ پیش‌زمینه و پس‌زمینه هم تصور نبرد و حس معنوی آثار را تشدید می‌کند؛ به‌خصوص که شکل مشابه این ترکیب‌بندی‌ها را می‌توان در دوران باروک و مثلاً در آثار آنیباله کاراچی دید که بیشتر بر روی سقف کشیده می‌شد و هنرمند می‌کوشید به مدد تکنیک‌های مختلف آسمان و به تأسی از آن بهشت را نمایش دهد. پس‌زمینه در آثار نیما مهرزاد کم‌وبیش یادآور همان رویکرد و شیوه تصویرگری است.

مانی مهرزاد
در این آثار عناصر بصری پیکرمانند پیش‌زمینه به شکل فشرده و در قالب ترکیب‌بندی‌های دوار تصویر شده و بخش عمده فضای بصری را اشغال می‌کند.

در دیگر آثار این مجموعه پس‌زمینه پرکارتر و یادآور دورنمایی است که در نگارگری ایران به‌کرات به چشم می‌آید. هنرمند به مدد تمهیداتی خطوط منحنی متعددی را در اثر نقاشی می‌کند که هم وجوه تزئینی اثر را تقویت می‌کند و هم اینکه به نگاه جهت داده و بیننده را به تماشای عناصر اصلی بصری هدایت می‌کند که به شکل همان پیکره‌های ظریف به چشم می‌آیند. بازهم به نظر می‌رسد که رخدادی نظیر یک نبرد در حال وقوع است.

در اثر سه لتی مانی مهرزاد که برگزیده رخداد آرت روولوشن هم شده، عناصر پیکرمانند به دورنگ سفید و مشکی نقاشی شده‌اند که تصور خیر و شر را که در قالب عناصر روشن و تیره تصویر شده‌اند، تقویت می‌کند. پس بیشتر از هر چیز به نظر می‌رسد که نقاش کوشیده تمامی توصیف‌هایش در قالب نوشته نمایشگاه را در نگاهی معنوی خلاصه و تصویر کند که ناشی از ترکیب‌بندی، ارجاعش به سنت نگارگری، برخورد بارنگ و شبیه آن‌ها باشد.

درعین‌حال که نقاش به مدد خطوط ظریف و تأکید بر منحنی‌ها فضای بصری جذابی را برای بیننده فراهم می‌کند که به او امکان می‌دهد تا تعادل میان مضمون و وجوه تزئینی را تا حد زیادی برقرار کند. همین تعادل معمولاً برای بیننده خوشایند است و به نظر می‌رسد که به کام برگزارکنندگان رخداد آرت روولوشن در تایپه هم خوش آمده باشد. بااین‌حال تماشای آثار حاضر در آرت روولوشن تایپه این سؤال را پیش روی ما می‌گذارد که اعتبار این رخداد را تا چه اندازه می‌توان جدی گرفت.

مانی مهرزاد
به گفته مهرزاد سلسله‌ای از احساسات مختلف و گاه متناقض که ناشی از فوت تلخ مادرش بر اثر بیماری بوده، خاستگاه خلق این دوره کاری شده است.

کثرت آثار تزئینی از یک‌سو و عدم رویکرد مشخص در انتخاب آثار کار قضاوت رخداد را دشوار کرده و اعتبار آن را زیر سؤال می‌برد. درواقع به نظر می‌رسد که داوران بهترین آثار ارائه‌شده در رخداد را به‌عنوان برگزیده انتخاب کرده‌اند و دو اثر مانی مهرزاد بی‌تردید از باکیفیت‌ترین آثار حاضر در این رخداد بوده‌اند.

درحالی‌که به نظر می‌رسد آثار مجموعه «۲۰۲۰» را می‌توان ازنظر برقراری تعادل میان وجوه مضمونی و وجوه تزئینی مجموعه موفق و چشمگیری دانست، اما از طرف دیگر حضورش در این رخداد هنری و موفقیتش را شاید نتوان چندان درخور خواند. با توجه به آنچه مانی مهرزاد نقاشی کرده شاید بتوان این‌طور فرض کرد که حضورش در این رخداد هنری به‌اندازه کافی به دیده شدن مجموعه کمکی نکند و حتی باعث شود جنبه‌هایی از مجموعه نادیده گرفته شود؛ به‌خصوص در این روزها و دوران که آسیب‌های ناشی از همه‌گیری و عوارض ناشی از آن هنوز موضوعی جذاب برای رخدادهای هنری مختلف است و همه این‌ها کمک می‌کند تا آثار مانی مهرزاد آن‌چنان‌که باید دیده شوند.

حافظ روحانی

سلیس نیوز

خاتون

آیتم های مشابه

ژان لوک گدار؛ فیلم‌ساز رادیکال‌

مدیر

نقد نمایش «آلنده نازنین»

مدیر

واکاوی جهان ادبی خورخه لوئیس بورخس

مدیر

دیدگاهی بنویسید

چهار × دو =